Onderzoek

De onderafdeling Endocrinologie verricht onderzoek op het gebied van diabetes mellitus, metabolisme en bewegen. Het onderzoek staat onder leiding van drie hoofdonderzoekers Prof.dr. N.C. Schaper, Dr. B. Havekes en Dr. M.C.G.J. Brouwers.

Prof.dr. N.C. Schaper heeft momenteel 7 promovendi. Zijn onderzoekslijnen zijn onder te verdelen in de volgende onderwerpen:
  • Diabetes en relatie tot het onderste extremiteit
  • Metabole effecten van het zitten
  • DIEP, zorg op maat bij behandeling van diabetes
  • Maastricht studie

Het diabetesonderzoek van de onderafdeling Endocrinologie is onderdeel van:
(1) Het programma "Vascular Biology" van de onderzoeksschool CARIM.
(2) De researchthema's "Technology Assessment" en "Redesigning Health Care" van de onderzoeksschool CAPHRI.
(3) Het programma "Pathophysiology of Intermediary Metabolism" van de onderzoeksschool NUTRIM.

Diabetes en relatie tot het onderste extremiteit

Neurovasculaire dysfunctie, weefsel schade en vasculaire adaptatie aan (neuro-)ischemie
Dit thema betreft de pathogenese van weefselschade in met name de onderste extremiteit bij patiënten met diabetes en de invloed van verschillende behandelingsstrategieën. Onder leiding van de werkgroep (Prof.dr. N.C. Schaper) werd met succes een Europese follow-up studie verricht bij meer dan 1200 patiënten met een nieuw voetulcus en deze resultaten werden bewerkt voor meerdere publicaties; momenteel vinden hiervan vervolgstudies plaats (Drs. K. Pickwell). Verder wordt er gekeken naar bothomeostase en neurodegeneratie bij bijvoorbeeld de Charcot voet. In een recent afgesloten interventiestudie, gesubsidieerd door NWO, is onderzocht of krachttraining bij patiënten met polyneuropathie tot een verbetering van de mobiliteit kan leiden (Drs. H. IJzerman). Een promotie is voltooid waarbij de relatie tussen spierkracht en plantaire voetdrukkken is bestudeerd (Dr. T. Melai). Eind 2013 is onderzocht of met behulp van eenvoudige apparatuur, continu, deze voetdrukken te meten en zo te komen tot een rationelere productie van orthopedische schoenen voor patiënten met een doorgemaakt voetulcus (Dr. T. Melai). Binnenkort zullen studies starten waarbij de doelmatigheid van temperatuur meting bij diabetische voet en preventie van een ulcus wordt bestudeerd. Deze onderzoeken zijn in samenwerking met onderzoekers uit het AMC.

Metabole effecten van het zitten

Deze onderzoekslijn is een samenwerking met Dr. H. Savelberg (Bewegingswetenschappen), Dr. A. Koster (Social Medicine), Prof.dr. P. Schrauwen (Humane Biologie) en Prof.dr. M. Hesselink (Bewegingswetenschappen), waarbij gezamenlijk meerdere onderzoeksprojecten, in wisselende samenstelling, worden aangestuurd. In deze onderzoekslijn staan de negatieve effecten van sedentair gedrag, dat de laatste jaren sterk toeneemt, centraal. Sedentair gedrag (“zit tijd”) is in observationele studies gerelateerd aan metabole risicofactoren voor hart- en vaatziekten en aan mortaliteit. Nog onbekend is hoeveel sedentair gedrag gerelateerd is aan deze risico’s, en wat precies de causale verbanden zijn tussen sedentair gedrag, insulineresistentie, en metabole risicofactoren. Met name bij mensen met obesitas en diabetes mellitus zijn deze vraagstukken meer en meer relevant. Deze vraagstukken worden bestudeerd op epidemiologisch niveau in het kader van de Maastricht Studie (Drs. J. van der Velde), op pathofysiologisch niveau door kortdurende interventiestudies waarbij metabole effecten en intra-musculaire signalering onderzocht worden (Drs. B. Duvivier) als ook met behulp van grootschalige interventies zoals de “Beweegkuur” (Drs. B. Berendsen).

DIEP, zorg op maat bij behandeling van diabetes

Door de onderafdeling en de capaciteitsgroep GVO (Prof.dr. N. de Vries) is de Diabetes Interactief Educatie Programma (DIEP) website ontwikkeld die een ondersteunende functie heeft in het patiënt-zorgverlener contact en dat door alle zorgverleners betrokken bij de diabeteszorg gebruikt kan worden. De website is door (ex)leden van de werkgroep (met name Mw. Drs. A. Ovink en Mw. E. Denis) in nauwe samenspraak met de potentiële gebruikers (patiënten en zorgverleners) ontwikkeld en is in het verleden onderdeel van een promotie onderzoek geweest. Op dit moment zij meerdere subsidie aanvragen ingediend om het effect van eHealth (ondersteuning via het internet met behulp van een ecoach) in de diabetes zorg te evalueren. Dit betreft zorgvernieuwing onderzoek, met name gericht op beweging en voeding, waarbij bestudeerd wordt of profielen van patiënten met complexe diabetes kunnen voorspellen of patiënten meer of minder zorg nodig hebben; met andere woorden het ontwikkelen van zorg op maat, tailored medicine. Door het ontwikkelen van deze profielen kan de zorg voor de betreffende patiënt beter aansluiten en efficiënter zijn.

Maastricht Studie

De Maastricht Studie is een onderzoek naar de oorzaken en de gevolgen, in de breedste zin van het woord, van diabetes mellitus type 2 (suikerziekte) onder 10.000 mensen in de leeftijd van 40 tot 75 jaar die wonen in de regio Maastricht-Heuvelland. Met dit onderzoek wordt bestudeerd welke factoren bijdragen aan het ontstaan van chronische ziekten en welke gevolgen dit heeft voor het dagelijks leven. Daarnaast wordt onderzocht of diabetes mellitus het ontstaan van andere chronische ziekten versnelt. Met nieuwe kennis over de oorzaken van chronische ziekten hopen we de behandeling van deze ziekten te verbeteren en het ontstaan van de ziekte en de complicaties ervan te voorkomen. De gezondheidstoestand van de 10.000 deelnemers wordt tot in detail in kaart gebracht. Door deelnemers met en zonder diabetes mellitus type 2 met elkaar te vergelijken, kan inzicht worden gekregen in welke eigenschappen kunnen leiden tot diabetes mellitus type 2. Die eigenschappen kunnen leefstijlfactoren zijn, zoals voeding, lichamelijke activiteit en roken, maar ook erfelijke eigenschappen en sociale factoren, zoals leefomgeving, luchtvervuiling en sociaal-economische factoren. De Maastricht Studie staat onder leiding van Prof.dr. Stehouwer van de afdeling Interne Geneeskunde. De onderafdeling Endocrinologie onderzoekt met name metabole vraagstellingen, zoals de rol van zitten en glucocorticoïd receptor polymorfismen op cardiovasculaire en metabole risicofactoren. Meer informatie over de Maastricht Studie kunt u vinden op www.demaastrichtstudie.nl.

Dr. B. Havekes richt zich in het onderzoek met name op energie balans, obesitas en diabetes mellitus in relatie tot bruin vet metabolisme. De technieken die onder andere gebruikt worden zijn clamp technieken, vetbiopten, spierbiopten en bijvoorbeeld de FDG scan. Het onderzoek gebeurt in samenwerking met de afdeling Humane Biologie van de Universiteit Maastricht. U kunt meer informatie hierover vinden op de website www.dmrg.nl. Daarnaast bestudeert Dr. Havekes in samenwerking met Prof.dr. Stehouwer van de afdeling Interne Geneeskunde het effect van glucocorticoïd receptor polymorfismen op cardiometabole parameters (Drs. D. van Moorsel).
Op landelijk niveau is Dr. Havekes onderzoeker bij de Dutch MEN1 Study Group (DMSG), waarbij er onder andere gekeken wordt naar de relatie MEN1 (Multipele Endocriene Neoplasie 1) en hypofyse adenomen, schildklier adenomen, mammacarcinomen, het natuurlijk beloop van neuro-endocriene tumoren van de thymus en de long. In samenwerking met het AMC (Amsterdam) loopt er momenteel een studie naar bijnierincidentalomen. En in samenwerking met UMCG (Groningen) is er een studie betreffende de late effecten bij kinderen met schildklier carcinoom.
Onder begeleiding van Dr. Havekes promoveren 2 onderzoekers op bovenstaande onderwerpen.

Onderzoekslijnen van Dr. M.C.G.J. Brouwers betreffen de relatie tussen leververvetting ( NAFLD, Non-Alcoholic Fatty Liver Disease) en hart- en vaatziekten bij bijvoorbeeld mensen met familiair gecombineerde hyperlipidemie. Dit betreft een onderzoek bij bijna 600 mensen uit de regio Limburg. Daarnaast is Dr. Brouwers geïnteresseerd in het ontrafelen van genetische determinanten van NAFLD en hun relatie tot hart- en vaatziekten en bloedvaten. Deze studies kunnen leiden tot nieuwe behandelmogelijkheden van NAFLD en hart- en vaatziekten. Een andere onderzoekslijn is het beter herkennen van patiënt kenmerken/profielen om zorg op maat te kunnen bieden, ook wel tailored medicine genoemd. Zijn interesse gaat dan met name uit naar patiënten met specifieke vormen van diabetes t.g.v. mitochondriale aandoening of MODY (Maturity Onset Diabetes of the Young).
Op landelijk niveau participeert Dr. Brouwers in onderzoek naar erfelijke stofwisselingsziekten.
Onder begeleiding van Dr. M.C.G.J. Brouwers werken twee promovendi aan bovenstaande studies.

Overige onderzoeksprojecten

De onderafdeling Endocrinologie is betrokken bij een aantal geneesmiddelen studies die door de farmaceutische industrie geïnitieerd zijn. Voorbeelden hiervan zijn de Cascade-8 studie (Boehringer Ingelheim, Empagliflozin), Carmelina studie (Boehringer Ingelheim, Linagliptine), DEPICT2 studie (Bristol-Myers Squibb, Dapagliflozin), Pasireotide registry (Novartis, Pasireotide), Prevalence (Synageva Biopharma Corp), en INN-TOP (Innocoll Pharmaceuticals, diabetisch voetulcus).

Contact

Mocht u geïnteresseerd zijn om deel te nemen aan een van de onderzoeken die hier boven beschreven zijn, dan kunt e-mail sturen naar onderzoek.endo@mumc.nl.
Bent u geïnteresseerd in deelname aan het onderzoek betreffende familiair gecombineerde hyperlipidemie, dan kunt u een email sturen naar fghonderzoek@maastrichtuniversity.nl.
We zijn zowel op zoek naar deelnemers aan het onderzoek, als naar studenten die het onderzoek willen uitvoeren in het kader van hun opleiding Geneeskunde, Gezondheidswetenschappen of Biomedische Wetenschappen.