GLP-1 staat voor glucagon-like-peptide-1 en behoort tot de zogenoemde incretine hormonen. Dit hormoon wordt gemaakt in de dunne darm op het moment dat er voedsel langskomt. Vervolgens geeft GLP-1 samen met glucose een signaal aan de alvleesklier om insuline aan het bloed af te geven. Daarnaast remt GLP-1 ook de afgifte van glucagon, vertraagt het ledigen van de maag en vermindert de eetlust.
Bij mensen met diabetes type 2 zijn de effecten van incretines, waaronder GLP-1, verminderd. Hierdoor wordt glucose uit de voeding minder goed verwerkt. Naast een tekort aan insuline is er vaak ook sprake van een relatief tekort aan GLP-1. De gebruikelijke medicatie voor diabetes type 2 (zowel tabletten als insuline) verlaagt weliswaar de bloedglucose, maar gaat vaak gepaard met gewichtstoename en een verhoogde kans op hypoglycaemie.
Dat probleem kan worden aangepakt door de werking van GLP-1 na te bootsen. Deze medicijnen worden zodoende GLP-1 analogen of agonisten genoemd. Deze middelen verlagen niet alleen de bloedglucosewaarde, maar leiden vaak ook tot gewichtsverlies en een lichte verlaging van de bloeddruk. De kans op hypoglycaemie is daarbij klein. GLP-1-analogen worden vooral ingezet als aanvulling op glucoseverlagende tabletten, met name bij mensen met fors overgewicht, of in combinatie met langwerkende insuline.
Omdat GLP-1, net als insuline, door maagsap wordt afgebroken, worden deze middelen meestal onderhuis geïnjecteerd. Ze zijn beschikbaar in verschillende toedieningsschema's:
- Exenatide 2 maal daags (Byetta®)
- Liraglutide 1 maal daags (Victoza®)
- Lixisenatide 1 maal daags (Luxumia®)
- Exenatide 1 maal per week (Bydureon®)
- Dulaglutide 1 maal per week (Trulicity®)
- Semaglutide 1 maal per week (Ozempic®)
Daarnaast is semaglutide ook beschikbaar in tabletvorm voor dagelijks gebruik (Rybelsus®).
De meest voorkomende bijwerkingen van GLP-1-analogen zijn misselijkheid, braken en diarree, vooral in de eerste weken na de start. Deze klachten nemen meestal na 2 à 3 weken af. Om die reden wordt de behandeling meestal gestart met een lage dosering, die daarna geleidelijk wordt verhoogd.
GLP-1 analogen zijn ook verkrijgbaar in combinatie met insuline, dan bevinden zich dus 2 medicijnen in 1 pen.