Het achterste deel van de hypofyse maakt het hormoon vasopressine. Voorheen werd dit ook wel het antidiuretisch hormoon (ADH) genoemd. Dit hormoon werkt in de nieren en regelt de hoeveelheid water die door de nieren uitgescheiden wordt. Bij een stoornis in de productie van vasopressine door de hypofyse of bij ongevoeligheid voor vasopressine in de nieren kan het lichaam teveel water gaan verliezen via de urine. Hierdoor gaat men heel veel plassen en krijgt men daardoor veel dorst. We noemen deze aandoening vasopressine tekort, voorheen werd dit ook wel diabetes insipidus genoemd. In verband met verwarring met diabetes mellitus (suikerziekte), wordt de term diabetes insipidus niet meer gebruikt.
Als het probleem veroorzaakt wordt door verminderde vasopressine productie in de hypofyse noemen we dit vasopressine deficiëntie of tekort. Bij een ongevoeligheid van vasopressine in de nieren spreken we van vasopressine resistentie. De meest bekende oorzaken van vasopressine tekort zijn hersenvliesontsteking, hersenbloeding, sarcoïdose of hersentrauma. Ook een hypofyse operatie kan (tijdelijk) leiden tot vasopressine tekort. Soms wordt geen oorzaak voor het vasopressine tekort gevonden.
Als een nierziekte de oorzaak is van het vele plassen, dan is uw nier ongevoelig voor vasopressine. Deze ziekte kan aangeboren en erfelijk zijn. Meestal zijn medicijnen de oorzaak van vasopressine ongevoeligheid, bijvoorbeeld lithium. Ook nierfalen of hoge calciumgehaltes in uw bloed kunnen leiden tot ongevoeligheid voor vasopressine.
Om de oorzaak van het vele plassen en drinken vast te stellen, wordt een zoutinfusie copeptinetest verricht. Voor deze test komt u naar de polikliniek van het ziekenhuis. U krijgt een naaldje in de arm voor de bloedafnames en een zoutinfuus. Een verpleegkundige neemt op afgesproken tijden bloed af en meet uw gewicht. In onderstaande folder kunt u meer lezen over deze test.
Als de oorzaak van het vele plassen en drinken een vasopressine tekort is, kunnen we dat behandelen met het medicijn desmopressine. U krijgt dit in tabletvorm, neusspray of injectie. Het is belangrijk dat u dagelijks ongeveer evenveel drinkt. Als u ineens veel meer drinkt in combinatie met desmopressine, kan dat snel schadelijke gevolgen hebben, zoals sufheid en duizeligheid. Ook als u ziek bent (bijvoorbeeld buikgriep) loopt u extra risico. Neemt u in dat geval contact op met uw behandelend arts.