Schildklier aandoeningen

Toxisch adenoom en toxisch multinodulair struma

Een toxisch adenoom is een goedaardig gezwel in de schildklier dat te veel schildklierhormoon maakt. Soms is deze zwelling in de hals te voelen. De diagnose wordt gesteld met behulp van een schildklier scan. Deze scan wordt gemaakt op de afdeling nucleaire geneeskunde met behulp van een zeer geringe en veilige hoeveelheid radioactieve stof.

De behandeling van toxisch adenoom en toxisch multinodulair struma hangt af van de leeftijd van patiënt, de hoeveelheid klachten en de mate van hyperthyreoïdie. Indien er weinig klachten zijn en de schildklierwaarden slechts licht verhoogd zijn, zal de behandeling bestaan uit toediening van radioactief jodium, zie ook de patiëntenfolder ‘Schildkliertherapie met jodium. Indien er veel klachten zijn en de schildklierhormoon waarden duidelijk te hoog zijn, wordt vooraf behandeld met tabletten die de aanmaak van schildklierhormoon remmen (strumazol). Aangezien de behandeling met strumazol de aandoening niet zal doen genezen, wordt er in tweede instantie alsnog een behandeling met radioactief jodium gegeven. Daarnaast kent strumazol in zeldzame gevallen ernstige bijwerkingen, zie hiervoor de patiëntenfolder ‘Medicijnen bij te snel werkende schildklier, en heeft het de voorkeur deze medicijnen niet langer dan nodig is te geven. Als door de strumazol de schildklierhormoon waarden voldoende gedaald zijn, dan worden tabletten met schildklierhormoon gestart, waarbij de strumazol wordt gecontinueerd.

Inname van tabletten met schildklierhormoon: het is belangrijk dat u de tabletten met schildklierhormoon op de nuchtere maag met water inneemt. Schildklierhormoon wordt namelijk niet opgenomen in het bijzijn van voeding en andere medicijnen, bijvoorbeeld calcium en ijzer. Over het algemeen kan er na een half uur gegeten worden.

De behandeling met radioactief jodium voor een toxisch adenoom en toxisch multinodulair struma is over het algemeen slechts één keer nodig, en het leidt bij 80% van de patiënten tot een normaal functionerende schildklier. Een enkele keer is een tweede behandeling nodig of produceert de schildklier na de behandeling te weinig schildklierhormoon. Dit laatste kan goed opgevangen worden door het gebruik van tabletten met schildklierhormoon. In uitzonderingsgevallen worden mensen met toxisch adenoom en toxisch multinodulair struma geopereerd aan de schildklier.

Jodium therapie

De toediening van radioactief jodium vindt plaats middels inname van een capsule. Schildkliercellen hebben de unieke eigenschap dat zij de enige cellen in het lichaam zijn die jodium opnemen. Door het jodium radioactief te maken ontstaat er een methode waardoor alleen in de (te snel werkende) schildkliercellen bestraling optreedt en dat juist deze cellen kapot gemaakt worden. De dosering voor de behandeling wordt berekend aan de hand van een uptake scan (meting) die vooraf aan de behandeling plaatsvindt. Als de berekende dosering boven een bepaalde waarde ligt, is een kortdurend verblijf in het ziekenhuis nodig na de inname van de capsule. Dit verblijf kan afhankelijk van de dosis, de ziekte of de mate van uitscheiding van het jodium tussen de 1 tot 4 dagen duren.

Voor de rest van het lichaam heeft deze behandeling geen nadelige effecten. Behandeling kan echter pas plaatsvinden nadat een zwangerschap is uitgesloten, omdat de behandeling nadelige effecten op het ongeboren kind kan hebben. Om deze reden wordt ook geadviseerd de eerste 6-12 maanden na de behandeling niet zwanger te worden.

Zowel bij de ziekte van Graves als bij toxisch adenoom en toxisch multinodulair struma, duurt het enige maanden alvorens het effect van de behandeling met radioactief jodium bereikt is. In afwachting van het effect wordt daarom de eventuele behandeling met strumazol en/of levothyroxine nog enkele weken tot maanden voortgezet.